Adam Łopatka
Krótko
Adam Łopatka był profesorem nauk prawnych, działaczem państwowym okresu PRL, Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego oraz współautorem Konwencji o prawach dziecka. Ze Środą Wielkopolską łączy go miejsce urodzenia: przyszedł na świat w 1928 roku w Szlachcinie, leżącym na terenie obecnego powiatu średzkiego. Choć dorastał w tym regionie, jego późniejsza praca akademicka i działalność polityczna rozwijały się w Poznaniu oraz w Warszawie.
Kim był
Karierę zawodową związał z teorią państwa i prawa oraz z aparatem politycznym Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Ukończył studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w 1968 roku objął stanowisko profesora. Wcześniej, w latach 1956–1958, pełnił funkcję pierwszego sekretarza komitetu uczelnianego partii na tej samej uczelni. Od 1969 do 1987 roku kierował Instytutem Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, a w latach 1972–1981 przewodniczył Zrzeszeniu Prawników Polskich.
Równolegle zasiadał w centralnych organach PZPR, będąc w latach 1986–1990 członkiem Komitetu Centralnego. Sprawował mandat posła na Sejm PRL VII i VIII kadencji (1976–1985). W rządach Wojciecha Jaruzelskiego i Zbigniewa Messnera kierował Urzędem do Spraw Wyznań, pełniąc tę funkcję w randze ministra w latach 1982–1987. Od maja 1987 do czerwca 1990 roku sprawował urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, łącząc go z przewodniczeniem Trybunałowi Stanu (według Wikipedii). Zmarł 14 czerwca 2003 roku w wieku 74 lat.
Związek z miastem
Adam Łopatka przyszedł na świat 10 listopada 1928 roku w Szlachcinie jako syn Stanisława i Franciszki. Tam spędził wczesne lata życia przed wyjazdem na studia do Poznania.
Po rozpoczęciu kariery uniwersyteckiej jego relacje z rodzinną ziemią miały charakter regionalny. W 1965 roku pracował jako redaktor tomu „Wielkopolska w dwudziestoleciu Polski Ludowej”, opisującego powojenne losy całego regionu. W samej Środzie Wielkopolskiej nie pełnił funkcji administracyjnych ani partyjnych, ponieważ jego aktywność skupiała się w ośrodkach akademickich i ministerialnych.
Dokonania
Do najważniejszych osiągnięć Adama Łopatki należy współtworzenie Międzynarodowej Konwencji Praw Dziecka. W dorobku naukowym pozostawił prace poświęcone teorii państwa, prawoznawstwu oraz prawom człowieka. Publikował podręczniki akademickie dla studentów prawa, a w późniejszym okresie badał kwestie wolności wyznania i przekonań.
Do wybranych pozycji książkowych należą:
- „Wstęp do prawoznawstwa”, podręcznik wznawiany wielokrotnie przez PWN,
- „Encyklopedia prawa”, wydawana w latach 90.,
- „Prawo do wolności myśli, sumienia i religii” z 1995 roku,
- „Prawo do swobodnego wyrażania opinii” z 1993 roku.
Za pracę naukową i państwową otrzymał Krzyż Kawalerski oraz Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1999), Order Sztandaru Pracy II klasy i nagrodę „Trybuny Ludu” w 1972 roku. Po przejściu na emeryturę uczył w Prywatnej Wyższej Szkole Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie.
Upamiętnienie i ślady w mieście
W Środzie Wielkopolskiej nie ma ulicy, pomnika ani tablicy pamiątkowej poświęconej Adamowi Łopatce. Jedynym materialnym punktem odniesienia w powiecie średzkim pozostaje Szlachcin jako wieś rodzinna. Miejsce spoczynku profesora znajduje się w Warszawie: został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3 tuje-1-52), gdzie spoczywa razem z żoną Heleną z domu Kanią (1926–2012).