Przejdź do treści głównej
Zdrowie i uroda

Dieta ketogeniczna

4.2 / 5
(1849 ocen)
Produkty typowe dla diety keto na drewnianym stole: jajka, awokado, łosoś, orzechy i oliwa
Czas czytania: 4 min

Krótko

Dieta keto to model żywienia z bardzo małą ilością węglowodanów, zwykle 20–50 g na dobę, i dużą ilością tłuszczu, który daje 70–80% energii. Ma doprowadzić organizm do ketozy, czyli czerpania energii głównie z tłuszczu. Nie jest dietą dla każdego: przy chorobach przewlekłych i lekach na cukrzycę zaczynaj ją dopiero po konsultacji z lekarzem lub dietetykiem.

Co to jest dieta ketogeniczna?

Dieta ketogeniczna przestawia organizm na pozyskiwanie energii z tłuszczu zamiast z glukozy, a służy temu limit 20–50 g węglowodanów na dobę. Keto dieta zastępuje w codziennych posiłkach pieczywo, makaron i słodycze tłuszczem, a białko pełni w niej rolę uzupełniającą. Jej celem jest ketoza.

Skąd się wzięła dieta keto?

Dieta keto powstała jako metoda leczenia padaczki lekoopornej i cukrzycy. Do odchudzania trafiła dopiero w późniejszych latach. Z tego powodu wersja z internetu i wersja stosowana w terapii to dwa odmienne podejścia.

Czym jest ketoza i jak organizm do niej dochodzi?

Ketoza to stan, w którym organizm czerpie energię głównie z tłuszczu i ciał ketonowych. Dochodzi do niej w kilku krokach:

  • Spada ilość węglowodanów w diecie, a razem z nią poziom insuliny.
  • Zapasy glikogenu, czyli zapasowej formy glukozy, wyczerpują się po 1–2 dniach niskiego spożycia węglowodanów.
  • Przy niskiej insulinie wątroba zaczyna intensywnie produkować ciała ketonowe, zwane ketonami.
  • Tłuszcz i ketony stają się głównym paliwem organizmu.

Po czym poznać, że organizm jest w ketozie i ile to trwa?

Pewny jest tylko pomiar ketonów we krwi, moczu lub oddechu. Samopoczucie nie wystarcza: mierz, zamiast zgadywać.

Czas wejścia w ketozę zależy od osoby. Samo opróżnienie zapasów glikogenu nie daje gwarancji, że ketoza już trwa. Dlatego nie ma jednej liczby godzin bez jedzenia, po której wchodzi w nią każdy.

Wejście w ketozę nie kończy przestawiania organizmu. Ketoadaptacja trwa zwykle około miesiąca i w tym czasie możliwe są osłabienie oraz problemy ze snem.

Jakie są odmiany diety keto?

Najpopularniejsza jest standardowa dieta ketogeniczna (SKD). Oprócz niej wyróżnia się odmianę ukierunkowaną (TKD), cykliczną (CKD) i wysokobiałkową (HPKD). W terapii stosuje się osobne warianty, prowadzone pod nadzorem.

Odmiana Skrót Na czym polega
Standardowa SKD Węglowodany 5–10%, białko 20–25%, tłuszcze 70–80% energii
Terapeutyczna brak Klasyczna, MCT i zmodyfikowana Atkinsa; stosowana w leczeniu
Bardzo niskokaloryczna VLCKD 600–800 kcal dziennie, ok. 12 tygodni, białko poniżej 75 g na dobę; wymaga nadzoru

Dla standardowej diety udział tłuszczu to 70–80% energii. Dietetyk Powszechny podaje szerszy zakres, 70–90%, stąd różnice między opisami. Warianty terapeutyczne prowadzi specjalista, więc nie nadają się do samodzielnego wdrożenia.

Co wolno jeść, a czego unikać na keto?

Podstawą są produkty tłuste i białkowe oraz warzywa o małej zawartości węglowodanów, a wykluczone są cukry i skrobia.

Na talerz:

  • tłuste mięsa i ryby
  • jaja
  • sery
  • orzechy
  • oleje
  • warzywa kapustne i liściaste

Poza talerzem:

  • słodycze
  • napoje gazowane
  • makaron i ryż
  • pieczywo
  • warzywa skrobiowe

Przy dokładniejszym bilansowaniu posiłków uwzględnia się węglowodany netto. Na etykiecie czytaj rubrykę z węglowodanami, a nie hasło „fit”, które nic nie mówi o ich ilości.

Jakie są minusy diety keto i skutki uboczne?

Dieta ma swoje koszty już na starcie: w pierwszych tygodniach ketoadaptacji mogą pojawić się biegunka, osłabienie i spadek kondycji. Medicover wymienia też możliwe ryzyka zdrowotne:

  • hipoglikemię, czyli zbyt niski poziom cukru we krwi
  • wzrost cholesterolu LDL
  • niedobory składników odżywczych

Dieta może wspierać krótkoterminowy spadek masy ciała u osób z nadwagą, ale brak podstaw, by uznać ją za rozwiązanie uniwersalne na dłużej.

Dla kogo dieta keto nie jest?

Nie powinny zaczynać jej na własną rękę osoby przyjmujące leki na cukrzycę, w tym inhibitory SGLT2, oraz chorujące przewlekle. W takich sytuacjach sposób żywienia ustala lekarz prowadzący razem z dietetykiem, a nie poradnik czy jadłospis z sieci.

Na wizytę zabierz konkretne pytania:

  • Czy przy moich lekach można ograniczyć węglowodany i kto ma kontrolować ich dawki?
  • Jak często mierzyć poziom cukru i ketonów?
  • Jakie badania, w tym cholesterol LDL, zrobić przed startem i w trakcie diety?
  • Czy potrzebna jest suplementacja, żeby uniknąć niedoborów?
  • Jak długo prowadzić dietę i kiedy ją przerwać?

Co dalej? Jadłospis i przepisy

Gdy decyzja z lekarzem lub dietetykiem zapadnie, wśród prostych przepisów znajdziesz dania, z których da się wybrać te o małej ilości węglowodanów. Każdy składnik sprawdź pod tym kątem, zanim trafi do jadłospisu.

Zdjęcie: Kajetan Wierciński

Kajetan Wierciński

Autor serwisu

Od lat działa w okolicach Środy Wielkopolskiej i zna lokalne trasy, zakłady oraz punkty, w których najczęściej pojawiają się tematy społeczne. Zajmuje się relacjami z wydarzeń, informacjami urzędowymi i szybkim opisywaniem zmian w mieście.

Średzkie Wieści
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.